Ngành dệt nhuộm là một trong những lĩnh vực phát sinh nước thải phức tạp nhất hiện nay. Nước thải chứa độ màu cao, nhiều hóa chất và biến động liên tục theo đơn hàng sản xuất. Vì vậy, trạm xử lý nước thải dệt nhuộm đóng vai trò sống còn đối với sự tồn tại của doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn các trạm xử lý vẫn chưa vận hành đúng bản chất kỹ thuật. Điều này dẫn đến hiệu quả xử lý thấp, chi phí tăng và rủi ro vi phạm môi trường kéo dài.

Một trong những nguyên nhân lớn nhất là sự khác biệt giữa nước thải thực tế và nước thải thiết kế ban đầu. Trong ngành dệt nhuộm, công thức nhuộm thay đổi liên tục. Loại thuốc nhuộm, trợ nhuộm và phụ gia không cố định. Điều này làm đặc tính nước thải biến động mạnh mỗi ngày.
Nhiều trạm xử lý nước thải dệt nhuộm được thiết kế theo mẫu chung. Hệ thống không đủ linh hoạt để thích nghi với sự thay đổi tải lượng. Khi tải tăng đột ngột, hệ sinh học dễ bị sốc. Khi tải giảm, vi sinh suy yếu nhanh chóng. Kết quả là chất lượng nước đầu ra thiếu ổn định.
Một vấn đề khác là tâm lý “xử lý để đối phó”. Không ít doanh nghiệp đầu tư trạm xử lý chỉ để đủ điều kiện vận hành nhà máy. Hệ thống được xây dựng nhưng thiếu sự quan tâm đúng mức đến vận hành. Thiếu nhân sự chuyên môn là tình trạng rất phổ biến. Người vận hành không nắm rõ nguyên lý xử lý nên chỉ điều chỉnh theo cảm tính.
Ngoài ra, nhiều trạm xử lý nước thải dệt nhuộm không được bảo trì định kỳ. Thiết bị xuống cấp nhưng không được thay thế kịp thời. Hóa chất sử dụng không phù hợp với tính chất nước thải thực tế. Tất cả những yếu tố này khiến trạm xử lý vận hành lệch xa so với thiết kế ban đầu.
>> Xem thêm: Xử Lý Nước Thải Màu TDS Cao: Vì Sao Hệ Thống Thường Thất Bại?

Sai lầm đầu tiên là phụ thuộc quá nhiều vào hóa chất. Nhiều trạm xử lý cố gắng khử màu bằng cách tăng liều hóa chất keo tụ. Cách làm này chỉ giải quyết phần ngọn. Chi phí hóa chất tăng mạnh nhưng hiệu quả không bền vững. Bùn thải phát sinh nhiều hơn và khó xử lý.
Sai lầm tiếp theo là xem nhẹ vai trò của xử lý sinh học. Trong nước thải dệt nhuộm, phần COD hòa tan chiếm tỷ lệ lớn. Nếu sinh học không ổn định, COD đầu ra luôn vượt ngưỡng. Nhiều hệ thống không kiểm soát được pH và dinh dưỡng cho vi sinh. Vi sinh yếu dẫn đến khả năng phân hủy kém.
Một lỗi nghiêm trọng khác là không kiểm soát tải lượng đầu vào. Nước thải xả về trạm không được điều hòa đúng cách. Khi xả tập trung theo ca sản xuất, trạm xử lý dễ bị quá tải. Điều này làm sụp đổ cân bằng hệ thống trong thời gian ngắn.
Bên cạnh đó, việc thiếu giám sát và ghi nhận số liệu khiến doanh nghiệp không nhận ra vấn đề sớm. Không theo dõi COD, màu và lưu lượng theo thời gian thực là điểm yếu lớn. Khi phát hiện sự cố thì trạm xử lý nước thải dệt nhuộm đã suy giảm nghiêm trọng.
Nước thải dệt nhuộm có đặc điểm rất khác so với nhiều ngành khác. Độ màu cao và bền là thách thức lớn nhất. Nhiều hợp chất màu khó phân hủy sinh học. Chúng tồn tại lâu trong môi trường nếu không xử lý đúng cách.
COD trong nước thải dệt nhuộm thường ở dạng khó xử lý. Tỷ lệ BOD/COD thấp khiến sinh học truyền thống kém hiệu quả. Vì vậy, trạm xử lý nước thải dệt nhuộm cần có sự kết hợp linh hoạt giữa hóa lý và sinh học. Không thể chỉ dựa vào một công đoạn duy nhất.
Ngoài ra, pH nước thải biến động rất rộng. Có lúc pH thấp do công đoạn tẩy. Có lúc pH cao do công đoạn nhuộm và giặt. Nếu không có hệ điều hòa và trung hòa hiệu quả, vi sinh sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.
Một yếu tố quan trọng khác là nhiệt độ và độ mặn. Một số quy trình nhuộm sử dụng muối với nồng độ cao. Điều này gây ức chế vi sinh nếu không kiểm soát. Do đó, trạm xử lý nước thải dệt cần được thiết kế và vận hành như một hệ thống “sống”, có khả năng thích nghi liên tục.
>> Xem thêm: Khắc Phục Sự Cố Bể Kỵ Khí Giúp Hệ Thống Ổn Định Trở Lại

Để trạm xử lý nước thải dệt nhuộm vận hành hiệu quả, bước đầu tiên là đánh giá lại toàn bộ hệ thống. Cần so sánh nước thải thực tế với giả định thiết kế ban đầu. Từ đó, điều chỉnh quy trình xử lý cho phù hợp hơn.
Việc tăng cường công đoạn điều hòa là rất cần thiết. Điều hòa tốt giúp ổn định lưu lượng và tải lượng. Khi nước đầu vào ổn định, các công đoạn phía sau mới hoạt động hiệu quả. Đây là nền tảng nhưng thường bị xem nhẹ.
Đào tạo người vận hành là yếu tố then chốt. Người vận hành cần hiểu bản chất của từng công đoạn. Việc điều chỉnh không nên dựa vào kinh nghiệm cảm tính. Cần dựa trên số liệu và phân tích xu hướng. Khi hiểu hệ thống, việc xử lý sự cố sẽ nhanh và chính xác hơn.
Cuối cùng, trạm xử lý nước thải dệt cần được giám sát liên tục. Việc theo dõi chỉ tiêu môi trường giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. Khi đó, chi phí khắc phục sẽ thấp hơn rất nhiều. Đây là cách tiếp cận bền vững và lâu dài cho doanh nghiệp.
Thực tế cho thấy, 99% trạm xử lý nước thải dệt nhuộm chưa vận hành đúng không phải vì công nghệ kém. Nguyên nhân nằm ở cách tiếp cận và quản lý hệ thống. Khi hiểu sai bản chất nước thải và xem nhẹ vận hành, hiệu quả xử lý khó đạt yêu cầu. Ngược lại, nếu đầu tư đúng vào đánh giá, vận hành và giám sát, trạm xử lý nước thải dệt nhuộm hoàn toàn có thể hoạt động ổn định và bền vững. Đây không chỉ là trách nhiệm môi trường mà còn là lợi thế lâu dài của doanh nghiệp.
Thông tin liên hệ:
CÔNG TY TNHH GREEN
Trụ sở Hà Nội: Tầng 2 Tòa J, 226 Vạn Phúc, phường Liễu Giai, quận Ba Đình, Hà Nội
Chi nhánh HCM: 82 Nguyễn Bá Tuyển - Phường 12 - Q.Tân Bình - Tp.Hồ Chí Minh